Gosod y Safon ar gyfer Technoleg Gwybodaeth Ddwyieithog

gan Meri Huws

Mae byd TG yn datblygu’n ddi baid. Ugain mlynedd yn l, ni fyddai’r rhan fwyaf ohonom wedi credu y byddai cyfrifiaduron wedi cael effaith ar gymaint o agweddau ar ein bywydau, o ystyried bod gwaith swyddfa a llawer iawn o’n gohebiaeth bersonol bellach yn cael ei nodweddu’n drwm gan yr e-bost a’r cyfrifiadur personol - heb sn am ddylanwad hollgynhwysol y We. Yn union fel y mae’r criw teipio wedi hen ddiflannu, mae technoleg ’fodern’ y dyddiau hyn yn esblygu’n sydyn ac nid yw’n newydd am hir. Mae’n hanfodol bwysig bod Technoleg Gwybodaeth ar gyfer gwasanaethau a chyfathrebu dwyieithog yn datblygu ymhellach, a bod unigolion yn gallu defnyddio’r Gymraeg yn y cartref a’r gweithle.

Roedd 1 Rhagfyr 2004 yn ddiwrnod hanesyddol i’r iaith Gymraeg. Mewn gwesty ym Mae Caerdydd, lansiodd Microsoft a Bwrdd yr Iaith Gymraeg becynnau rhyngwyneb Iaith Gymraeg ar gyfer Microsoft Windows XP ac Office. Derbyniodd y prosiect, a oedd wedi’i ariannu’n llwyr gan Microsoft, gyhoeddusrwydd aruthrol ac, o ganlyniad, cawsom geisiadau gan bob math o gyrff am y CD newydd ac i roi’r rhaglenni ar eu rhwydweithiau. Roedd y prosiect 15 mis hwn yn benllanw blynyddoedd lawer o ddatblygu meddalwedd yn Gymraeg, ac yn gydnabyddiaeth glir gan y cwmni cyfrifiadurol byd-eang o bwysigrwydd yr iaith ei hun. Roedd hefyd yn dangos bod y sector preifat yn cydnabod pwysigrwydd cynyddol y Gymraeg.

Yna, ganol mis Tachwedd 2006, lansiwyd Agored - fersiwn dwyieithog Saesneg/Cymraeg o’r meddalwedd Open Office. Mae’r prosiect cyfieithu enfawr hwn, wedi’i gyd-ariannu gan y Bwrdd, yn ddatblygiad arall ym myd technoleg iaith Gymraeg sydd wedi’i groesawu’n frwd.

Er bod Deddf Iaith Gymraeg 1993 yn rhoi dyletswydd yn bennaf ar y sector cyhoeddus i gynnig gwasanaethau dwyieithog, mae nifer o gwmnau hefyd yn penderfynu’n wirfoddol defnyddio’r iaith wrth ddelio chwsmeriaid yng Nghymru. Mae hyn yn cynnwys darparu arwyddion dwyieithog, defnyddio deunyddiau marchnata dwyieithog, mabwysiadu Polisau Iaith Gymraeg, a chyflogi staff dwyieithog sy’n gallu darparu gwasanaethau’r cwmni drwy gyfrwng y Gymraeg. Mae busnesau’n cydnabod bod yr iaith yn fantais werthu unigryw iddynt wrth farchnata eu cynhyrchion yng Nghymru, a hefyd yn dangos eu hymrwymiad a’u parch at gyfansoddiad ieithyddol y wlad. Mae dros hanner miliwn o siaradwyr Cymraeg yng Nghymru ac, fel defnyddwyr, maen nhw’n wirioneddol gwerthfawrogi’r defnydd a wneir o’r Gymraeg gan gwmnau preifat.

Mae Uned Sector Preifat Bwrdd yr Iaith Gymraeg yn helpu busnesau i ddatblygu eu defnydd o’r Gymraeg. Mae ei gwasanaethau’n cynnwys:

• Cyngor a chymorth ymarferol gan Swyddog Sector Preifat
• Grantiau a chyngor ar ddatblygu arwyddion dwyieithog a deunyddiau marchnata dwyieithog
• Gwasanaeth cyfieithu di-dl hyd at 30 o eiriau
• Cyngor ar sut i ddatblygu Polisi Iaith Gymraeg ar gyfer y cwmni
• Cymorth ar faterion fel recriwtio staff sy’n siarad Cymraeg ac ar ddatblygu ymwybyddiaeth o ddwyieithrwydd fel elfen o ofal cwsmer

Y nod yn y pen draw yw hwyluso’r defnydd o’r Gymraeg yn y sector preifat a helpu cwmnau i gynyddu eu defnydd presennol o’r iaith. Mae amryw o gwmnau eisoes wedi cofleidio’r cysyniad o ddwyieithrwydd drwy fabwysiadu arwyddion neu ddeunyddiau marchnata dwyieithog, ond mae Bwrdd yr Iaith hefyd yn gweithio chwmnau i gynyddu eu capasiti i ddarparu gwasanaethau dwyieithog.

Mae TG yn hollbwysig yn y cyswllt hwn. Mae Grant Busnes Bwrdd yr Iaith Gymraeg eisoes wedi’i ddefnyddio gan nifer o fusnesau i ddatblygu gwefannau dwyieithog ac mae’r Bwrdd wedi rhoi canllawiau a chymorth ar sut i ddatblygu a chreu’r gwefannau hyn. Mae’r canllawiau hyn wedi eu hymgorffori yn ein cyhoeddiad diweddar, ’Canllawiau a Safonau Meddalwedd Dwyieithog’. Mae hon yn ddogfen ganllawiau sy’n rhoi cyngor manwl a thechnegol ar sut i greu rhaglenni meddalwedd dwyieithog. Ein nod yw nid yn unig cynyddu presenoldeb gweledol yr iaith Gymraeg ar y We, ond hefyd datblygu meddalwedd a fydd yn hwyluso darparu gwasanaethau dwyieithog a’r defnydd o’r iaith yn y gweithle ac yn ein bywydau beunyddiol.

Mae Pecyn Rhyngwyneb Iaith Microsoft yn chwarae rl bwysig yn y cyswllt hwn gan ei fod yn caniatu i unigolion a chwmnau ddefnyddio eu cyfrifiaduron drwy gyfrwng y Gymraeg. Fel un o’r prif leoleiddiadau yn Gymraeg hyd yma, mae’r rhaglen hon yn rhoi cyfle di-dl i ddefnyddwyr ddefnyddio’r Pecynnau Rhyngwyneb Iaith Gymraeg gyda Microsoft Office 2003 a Windows XP. Yn syml, os byddwch yn defnyddio’r rhaglenni hyn, o fewn ychydig funudau bydd eich dewislenni, blychau deialog - eich prif brofiad ar-y-sgrn - yn Gymraeg. Gan fod cymaint ohonom eisoes yn gyfarwydd chynhyrchion Microsoft, mae’n eithriadol hawdd dod i arfer ’r peth. Mae’r cyfieithu wedi elwa o lygad barcud rhai o’r arbenigwyr cyfieithu, ieithyddol a TG gorau yng Nghymru, a hyd yn oed wedi datrys y broblem o roi to bach ar ’w’ ac ’y’. Os hoffech ddefnyddio’r meddalwedd, ewch i www.welsh-language-board.org.uk i lawrlwytho’r meddalwedd yn rhad ac am ddim, neu i archebu CD sydd hefyd yn ddi-dl.

Bydd defnyddio’r Gymraeg mewn busnes, a datblygu TG ddwyieithog, yn un o’r prif destunau trafod yn nigwyddiad TGCymru nesaf rhanbarth Gogledd Cymru yng Nghanolfan Technium Cast ar 30 Tachwedd 2006. Os ydych eisiau mynychu’r digwyddiad di-dl hwn, itwales.com/997763_Setting-the-standard-for-Bilingual-IT.htm.